Ποσό συχνά και γιατί υπoστρέφουν οι κύστες ενδομητρίωσης στις ωοθήκες;

Συχνά έρχονται στο ιατρείο μου νέες γυναίκες με κύστες που έχουν ξαναδημιουργηθεί μετά από αφαίρεση, είτε με ανοιχτή μέθοδο είτε με λαπαροσκόπηση, και διερωτώνται πως και γιατί ξαναδημιουργήθηκαν.

Αυτό είναι μια συχνή κατάσταση της οποίας η εξήγηση βρίσκεται στην αρχή της νόσου, δηλαδή στην αιτιολογία της. Όταν η γυναίκα έχει περίοδο, το αίμα που βγαίνει από την μήτρα, εξέρχεται βασικά από τον κόλπο. Όμως, μια μικρή ποσότητα αίματος παλινδρομεί μέσω των σαλπίγγων και προς την κοιλιά. Αυτό είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο και ουδόλως ενοχλεί στις περισσότερες γυναίκες. Το αίμα που πέφτει στην κοιλιά, απορροφάται τις επόμενες ημέρες από το περιτόναιο και δεν αφήνει ίχνη.

Σε ένα ποσοστό γυναικών όμως για γενετικούς, περιβαλλοντολογικούς αλλά και ανοσολογικούς λόγους, κάποια κύτταρα του ενδομητρίου που μεταφέρονται με το αίμα της περιόδου προς την κοιλιά, εμφυτεύονται στο περιτόναιο και αρχίζουν πάλι να λειτουργούν.

Αυτό σημαίνει πρακτικά πως όταν η γυναίκα ξανά-αδιαθετήσει θα δημιουργήσουν και αυτά λίγη περίοδο αλλά όχι στην μήτρα που είναι το φυσιολογικό, μα μέσα στην κοιλιά! Αυτό όπως καταλαβαίνει κάποιος, δεν είναι το αναμενόμενο.

Καθώς οι περίοδοι επαναλαμβάνονται, νέα κύτταρα από το ενδομήτριο έρχονται να ξανά εμφυτευτούν μέσα στην κοιλιά, επιπλέον των προηγούμενων, και έτσι αυξάνεται η περιοχή των κυττάρων που παράγουν αίμα περιόδου. Αυτό προκαλεί τις ενδομητριωσικές εστίες (φωτ 1. κύστη ωοθήκης). Δηλαδή ενδομήτριο εκτός μήτρας.

Οι κύστες τώρα δημιουργούνται καθώς οι ωοθήκες δέχονται και αυτές ποσότητες αίματος από την περίοδο στην επιφάνεια τους, και φτιάχνουν νησίδες ενδομητρίωσης που και αυτές όπως και οι υπόλοιπες αιμορραγούν στις επόμενες περιόδους. Στο σημείο που υπάρχει η ενδομητρίωση, η ωοθήκη κολλάει στους γύρω ιστούς με τις λεγόμενες συμφύσεις (φωτ 2. συμφύσεις με έντερο), και κατ αυτόν τον τρόπο περιορίζει τοπικά την αιμορραγία της. Αυτομάτως όμως αυτό το λίγο αίμα που παρήγαγε η ενδομητρίωση, καθώς δεν μπορεί πλέον να διαφύγει προς την κοιλιά, συσσωρεύεται τοπικά, και περίοδο μετά περίοδο δημιουργεί κύστη.

Αυτές οι κύστες μπορεί να είναι μια η και περισσότερες ανάλογα με τα πόσα σημεία έχουν κολλήσει οι ωοθήκες, λόγο της ενδομητρίωσης, με τους περιβάλλοντες ιστούς.

Όταν ο γιατρός χειρουργεί την ενδομητρίωση πρέπει να καθαρίσει, όχι μόνο την κύστη από την ωοθήκη, αλλά να αφαιρέσει με προσοχή όλα τα τμήματα της ενδομητρίωσης από τα σημεία των οργάνων που ήταν κολλημένη η ωοθήκη! Δηλαδή τις συμφύσεις και όλη την επιφάνεια του περιτοναίου με ενδομητρίωση.

Αυτό δεν γίνεται πάντα για τους εξής λόγους:

1) Όταν χειρουργεί κάποιος ανοιχτά δεν είναι εύκολο να δει τα σημεία που είναι κάτω από τις κύστες διότι κοιτάζει το σώμα από έξω και άρα από λάθος οπτικό σημείο. Επίσης η όραση του δεν συγκρίνεται με την μεγέθυνση και τις οπτικές γωνιές που σου προσφέρει το λαπαροσκόπιο.

2) Τα σημεία που είναι κολλημένη η ωοθήκη αφορούν πολλές φορές λεπτά και ευαίσθητα όργανα της πυέλου όπως ο ουρητήρας η το παχύ / λεπτό έντερο. Ο χειρουργός φοβούμενος τον τραυματισμό περιορίζει την επέμβαση τοπικά μόνον στην ωοθήκη αφήνοντας τη νόσο στα άλλα όργανα.

3) Αυτό εξηγεί γιατί σε πολλές γυναίκες οι γιατροί μετά τα χειρουργεία χορηγούν ενέσεις, για να σταματήσουν την περίοδο. Δηλαδή "στεγνώνουν" την ενδομητρίωση. Αυτό δυστυχώς δεν βοηθάει σε τίποτα! Αν η ενδομητρίωση δεν καθαριστεί ριζικά, ξαναδημιουργείται και η φαρμακευτική θεραπεία καθυστερεί λίγο την επανεμφάνισή της.

4) Πολλές φορές οι κύστες δεν καθαρίζονται πλήρως από τις ωοθήκες φοβούμενοι μήπως επηρεάσουμε τη γονιμότητά τους. Αυτό είναι σωστό, αλλά θα πρέπει τότε να γνωρίζει η ασθενής την αυξημένη πιθανότητα επανεμφάνισης, όπως επίσης να επισπεύσει την προσπάθεια τεκνοποίησης μετά την επέμβαση.

Ολοκληρώνοντας, η ενδομητρίωση και η χειρουργική της θεραπεία δεν είναι απλή υπόθεση! Τα επανειλημμένα χειρουργεία φθείρουν ταχύτερα τη γονιμότητα των ωοθηκών σε σχέση με ένα σωστό εξ αρχής χειρουργείο! Έχουμε δει πολλές γυναίκες με υποτροπές τελικά να χάνουν την ωοθήκη ή και τις ωοθήκες τους λόγο υποτροπών και απίστευτων πόνων που προκαλεί αυτή η νόσος. Έχει σημασία, όπως και σε άλλες παθήσεις, οι ασθενείς με ενδομητρίωση να έχουν τη δυνατότητα να απευθυνθούν σε εξειδικευμένα κέντρα θεραπείας με εμπειρία και κατάλληλο εξοπλισμό.

Γεώργιος Πιστοφίδης, MB. BS. FRCOG, Χειρουργός Γυναικολόγος