Ινομυώματα μήτρας: Η απάντηση στην πιο συχνή ερώτηση

09 Μαρ. 2017

fibroid faq

«Γιατρέ μου, έχουν βρει ένα ινομύωμα και θέλω τη γνώμη σας. Έχω πάει και σε πολλούς γιατρούς και οι γνώμες διίστανται, άλλοι μου λένε λαπαροσκόπηση και άλλοι πάλι ανοιχτό χειρουργείο, με έχουν τρελάνει... τι πρέπει να κάνω; Τελικά, πρέπει να το αφαιρέσω και αν ναι, με ποιο τρόπο;»

Έχω ακούσει τόσο συχνά αυτή την ερώτηση στο γραφείο μου που θεωρώ πως πρέπει να αφιερώσω ένα άρθρο να απαντήσω. Τα ινομυώματα είναι καλοήθη μορφώματα της μήτρας. Οι πιθανότητες να μετατραπούν σε κακοήθεια είναι σχεδόν μηδέν. Άρα, ποτέ δεν προτείνω χειρουργείο προκαλώντας ανησυχία στις ασθενείς μου για πιθανή κακοήθεια.

Αν πρέπει να αφαιρεθούν με «καισαρική», όπως συνηθίζουν να λένε την ανοιχτή επέμβαση οι γυναίκες, ή λαπαροσκοπικά, εξαρτάται από κάποια δεδομένα που περιγράφω παρακάτω.

Έχει παιδιά η ασθενής ή το κάνει για λόγους γονιμότητας;
Έχει χειρουργηθεί ανοιχτά ή λαπαροσκοπικά στο παρελθόν και για ποιο λόγο;
Το παρακολουθεί κάποιο διάστημα ή το ανακάλυψε πρόσφατα και εντελώς τυχαία;
Αν το γνωρίζει ήδη, ποσό σύντομα μεγαλώνει;
Ποια είναι η ηλικία της ασθενούς;
Υπάρχει ιστορικό εμφάνισης ινομυωμάτων στην οικογένεια (μητέρα ή αδελφή);
Είναι ένα η πολλά;
Ποσό μεγάλο είναι το ινομύωμα;

Έχει παιδιά η γυναίκα ή το κάνει για λόγους γονιμότητας;

Όπως έχω αναφέρει και σε προηγούμενο άρθρο, οι περισσότερες γυναίκες σήμερα αποφασίζουν για οικογένεια αργότερα, κατά μέσο όρο μετά την ηλικία των 35 . Αυτό σημαίνει πως αν η γυναίκα έχει το ή τα γονίδια των ινομυωμάτων - διότι το πρόβλημα τελικά είναι γενετικό - η μήτρα της έχει πολλά χρόνια μπροστά της για δημιουργήσει και να μεγαλώσει ινομυώματα. Η γαλουχία μετά τη γεννά, μικραίνει και σε πολλές περιπτώσεις εξαφανίζει ινομυώματα. Η γέννα σε νεαρότερες ηλικίες, κάτω των 30 ετών, λειτουργεί ανασταλτικά στη δημιουργία ινομυωμάτων.

Για τη γονιμότητα έχει σημασία η θέση, το μέγεθος και ο αριθμός των ινομυωμάτων. Αν η γυναίκα δεν έχει παιδιά αλλά ενδιαφέρεται για γονιμότητα, πρέπει να εξετάσουμε αν το ινομύωμα επηρεάζει τη κοιλότητα της μήτρας στην οποία θα μεγαλώσει το έμβρυο. Εάν ναι, τότε πρέπει να βγει και ας μην είναι μεγάλο. Μεγάλο θεωρείται ένα ινομύωμα μεγαλύτερο από 5 ή 6 εκατοστά. Έχω δει όμως και ινομυώματα 3 εκατοστών που εισχωρούν στην ενδομήτρια κοιλότητα και πρέπει να αφαιρεθούν. Αυτά συνήθως επηρεάζουν και την εμμηνορρυσία προκαλώντας αιμορραγίες καθώς μεγαλώνουν.

Αν όμως η γυναίκα έχει παιδιά και τα ινομυώματα δεν προκαλούν αιμορραγίες ή άλλα συμπτώματα, τότε μπορεί κάνεις να τα παρακολουθεί με υπέρηχο κάθε 6 μήνες. Αν η ταχύτητα αύξησης είναι μεγάλη, δηλαδή πάνω από 1 εκατοστό το εξάμηνο, και το μέγεθος άνω των 6-7 εκατοστών, καλό είναι να αφαιρούνται. Αν η γυναίκα είναι σε κλιμακτήριο, περίπου 50 ετών, μπορεί και να περιμένει διότι τα ινομυώματα συνήθως σταματούν να μεγαλώνουν μετά την εμμηνόπαυση.

Πως τα αφαιρούμε; Η ιδανική τεχνική είναι λαπαροσκοπικά. Είναι φυσιολογικό ο συνάδελφος που δεν έχει εμπειρία με λαπαροσκοπικές επεμβάσεις να υποστηρίζει το ανοιχτό χειρουργείο. Δεν πρέπει όμως να φοβίζουμε τις γυναίκες πως ότι με τη λαπαροσκόπηση δεν θα καθαριστεί καλά η μήτρα ή δεν θα «αντέξει» την κύηση. Η λαπαροσκόπηση έχει σαφή προτερήματα, τα οποία έχω ήδη αναλύσει, και πρέπει να είναι η πρώτη μέθοδος επιλογής για την αφαίρεση των ινομυωμάτων.

Οι μοναδικοί λόγοι για ανοιχτό χειρουργείο είναι το υπερβολικό μέγεθος του ινομυώματος - μεγαλύτερο από 10 εκατοστά - ή αν υπάρχουν παρά πολλά και μεγάλα ινομυώματα. Ο λόγος που σε αυτές τις περιπτώσεις προτείνουμε το ανοιχτό χειρουργείο είναι ο μεγάλος αναισθησιολογικός χρόνος. Τα λαπαροσκοπικά χειρουργεία είναι ατραυματικά αλλά χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρωθούν, κάτι που για μεγάλα ινομυώματα δημιουργεί αντένδειξη λόγο παρατεταμένης διαρκείας της αναισθησίας.

Έχει χειρουργηθεί ανοιχτά ή λαπαροσκοπικά στο παρελθόν και για ποιο λόγο;

Αυτή είναι μια σημαντική πληροφορία που έχει σημασία για την λαπαροσκοπική επέμβαση. Αν η ασθενής έχει κάνει παλαιότερα λαπαροσκοπικά χειρουργεία δεν πειράζει. Αν όμως έχει κάνει πολλά ανοιχτά χειρουργεία, αυτό σημαίνει μεγαλύτερη χειρουργική δυσκολία λόγο πιθανών συμφύσεων. Αν λοιπόν μια ασθενής έχει ξανά δημιουργήσει ινομυώματα κατόπιν παλαιότερης ανοιχτής ινομυωματεκτομής ή οποιασδήποτε άλλης ανοιχτής επέμβασης, ο χειρουργός θα πρεπει να είναι έμπειρος και έτοιμος να αντιμετωπίσει συμφύσεις μεταξύ των οργάνων και της μήτρας. Για κάποιους χειρουργούς αυτό αποτελεί αντένδειξη για λαπαροσκόπηση.

Η θέση μου επ'αυτού είναι πως τα παλαιότερα χειρουργεία δεν αποτελούν αντένδειξη για λαπαροσκόπηση, απλά θα πρέπει να γνωρίζει η ασθενής και το περιβάλλον της πως ο χειρουργικός χρόνος μπορεί να είναι μεγαλύτερος.

Το παρακολουθεί κάποιο διάστημα ή το ανακάλυψε πρόσφατα και εντελώς τυχαία;

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι γυναίκες το ανακαλύπτουν τυχαία, συνήθως μετά από μια εξέταση. Σε κάποιες περιπτώσεις, γυναίκες που έχουν χρόνια να ελεγχθούν το πιάνουν και μόνες τους σαν κάποιο μόρφωμα στην κοιλιά. Αν η ασθενής είναι νέα, δεν έχει τεκνοποιήσει, ανησυχήσει και αρχίσει τις επισκέψεις σε πολλούς γιατρούς ίσως μπερδευτεί από τις πολλές και διαφορετικές απόψεις για το ποια είναι η ενδεδειγμένη μέθοδος αφαίρεσης. Ειδικά στην επαρχία, οι περισσότεροι συνάδελφοι προτείνουν ανοιχτά χειρουργεία. Ευτυχώς στην Αθήνα υπάρχουν πλέον πολλοί γιατροί που υποστηρίζουν τις λαπαροςκοπικές τεχνικές.

Αν πάλι η γυναίκα γνωρίζει την ύπαρξη του ινομυώματος, παρακολουθείται τακτικά από τον γυναικολόγο της και τον εμπιστεύεται τα πράγματα είναι πιο ήρεμα. Σημασία έχουν οι τακτικοί προληπτικοί έλεγχοι έτσι ώστε η γυναίκα να έχει χρόνο να διαχειριστεί το πρόβλημα και να συνηθίσει και στην ιδέα ότι αν κάτι μεγαλώνει σταθερά κάποια στιγμή θα χρειαστεί να αφαιρεθεί.

Αν το γνωρίζει ήδη, ποσό σύντομα μεγαλώνει;

Εν μέρει η ερώτηση απαντήθηκε παραπάνω και το μόνο που θα ήθελα να προσθέσω είναι ότι τα ινομυώματα μεγαλώνουν όσο οι γυναίκες έχουν περίοδο. Σε δυο περιπτώσεις δεν μεγαλώνουν. Μετά τη γέννα όταν θηλάζει, και μετά την εμμηνόπαυση που σιγά σιγά μειώνονται οι ορμόνες.

Εκεί στηρίζονται και οι θεραπείες που καμία φορά προτείνουμε όχι για εξαφάνιση των ινομυωμάτων αλλά για διακοπή του κύκλου όταν προκαλούν μεγάλες αιμορραγίες. Για αυτό τον λόγο χορηγούμε φάρμακα για διακοπή της περιόδου, έτσι ώστε να ανεβεί ο αιματοκρίτης και να χειρουργήσουμε χωρίς να χρειαστεί μετάγγιση αίματος η ασθενής. Και σε αυτές όμως τις περιπτώσεις η θεραπεία διαρκεί το πολύ δυο μήνες καθότι και τα φάρμακα αυτά προκαλούν παρενέργειες. Επ' ουδενί δεν θεωρούμε την θεραπεία αυτή, λύση του προβλήματος. Εδώ πρέπει να τονίσω τις εξής εξαιρέσεις. Αν τα ινομυώματα μεγαλώνουν γρήγορα, πάνω από 1 εκατοστό το εξάμηνο, ή αν μετά την εμμηνόπαυση ή την γαλουχία, συνεχίζουν να μεγαλώνουν, τότε η αφαίρεση τους είναι επιτακτική.

Ποια είναι η ηλικία της ασθενούς;

Σε αυτή την ερώτηση η απάντηση είναι πώς όσο πιο μικρή η ηλικία της γυναίκας με ινομύωμα, τόσο πιο σίγουρο είναι ότι στο σύντομο μέλλον θα χρειαστεί να αφαιρεθεί. Και αυτό διότι Α) δείχνει την προδιάθεση της μήτρας να δημιουργεί ινομυώματα Β) οι ορμόνες «βράζουν» στις μικρές ηλικίες και αποτελούν την τροφή για τα ινομυώματα. Βέβαια, οι γονείς, ανησυχούν και λογικά ρωτάνε: «και αν ξαναβγούν γιατρέ, αυτό θα γίνεται συνέχεια;». Δυστυχώς σε κάποιες περιπτώσεις ισχύει αυτή η διαπίστωση και γι αυτό επιλέγουμε την λαπαροσκόπηση ως την πιο «ανώδυνη» μέθοδο για τη μήτρα, τη γονιμότητα και κατ' επέκταση την ασθενή. Επίσης, δεν επεμβαίνουμε παρά μόνο αν είναι αναγκαίο και αφού παρακολουθήσουμε την παθολογία ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Καμία φορά με ρωτάνε οι ασθενείς ή οι γονείς τους αν τα αφαίρεσα όλα. Με την λαπαροσκόπηση όπως και με την ανοιχτή εγχείρηση, αφαιρούμε αυτά που βλέπουμε ή ψηλαφούμε. Μικροί πυρήνες είναι φυσιολογικό να περάσουν απαρατήρητοι. Αφαιρούμε τόσα ώστε να μην ζημιώσουμε τη μήτρα, έστω και εάν σε κάποια χρόνια χρειαστεί να ξαναγίνει καθαρισμός. Σημασία έχει να διατηρείς τη μήτρα σε καλή κατάσταση. Μικρά ινομυώματα και να παραμείνουν δεν δημιουργούν πρόβλημα στη γονιμότητα. Αντίθετα, οι υπερβολικές τομές αποδυναμώνουν την μήτρα και δημιουργούν συμφύσεις.

Υπάρχει ιστορικό εμφάνισης ινομυωμάτων στην οικογένεια (μητέρα ή αδελφή);

Τα ινομυώματα είναι γονιδιακή νόσος, δημιουργούνται από μεταλλάξεις γονιδίων και σε περίπου 7% με 10% των περιπτώσεων κληρονομούνται από τη μητέρα στην κόρη. Όσο πιο πολλά γονίδιά είναι προβληματικά, τόσο πιο έντονη είναι η ανάπτυξη και ο αριθμός των ινομυωμάτων.

Είναι ένα η πολλά;

Στο 60% των περιπτώσεων τα ινομυώματα είναι μονήρη (μεμονωμένα), πάνω από ένα εμφανίζονται στο 20% με 30% των ασθενών και ευτυχώς μόνο στο 10% είναι πολλαπλά και σε τέτοιο βαθμό που να μην αναγνωρίζεται η μήτρα. Στις τελευταίες δυο περιπτώσεις η ασθενής πρέπει να τεκνοποιήσει μέσα σε έξι μήνες μετά την λαπαροσκόπηση διότι η υποτροπή των ινομυωμάτων είναι σύντομη.

Ποσό μεγάλο είναι το ινομύωμα;

Με λαπαροσκόπηση μπορούμε να αφαιρέσουμε όλα τα ινομυώματα και οποιαδήποτε θέση. Το μέγεθος όμως όντως δημιουργεί περιοριστικό παράγοντα. Ενδεικτικά αναφέρω ότι μπορούμε να αφαιρέσουμε με απόλυτη ασφάλεια εσωτερικά ινομυώματα με μέγεθος έως και 10 εκατοστά. Εξωτερικά ινομυώματα μπορούμε να αφαιρέσουμε με μέγεθος έως και 12 με 14 εκατοστά. Αν τα ινομυώματα είναι μεγάλα και πολλαπλά, ο χειρουργικός χρόνος που απαιτείται για να τεμαχιστούν και να αφαιρεθούν, καθιστούν το όφελος της λαπαροσκόπησης άνισο σε σχέση με την διάρκεια της αναισθησίας.

Η δύσκολη θέση των ινομυωμάτων, όπως πολλοί γιατροί ισχυρίζονται, δεν είναι αντένδειξη για την αφαίρεση τους λαπαροσκοπικά. Συμπερασματικά Όλα τα ινομυώματα αφαιρούνται με απόλυτη ασφάλεια λαπαροσκοπικά. Προηγούμενα χειρουργεία, πολλαπλά ινομυώματα, επιπλέον παθολογίες τύπου ενδομητρίωσης, και βεβαίως επιθυμία για γονιμότητα, δεν αποτελούν αντένδειξη για λαπαροσκόπηση.

Τα μόνα στοιχεία που αποτελούν αδιάσειστες αντενδείξεις είναι τεραστία ή πολλαπλά ινομυώματα (περισσότερα από 15), η υποψία για κακοήθεια. Υπάρχουν όμως αιματολογικές εξετάσεις και απεικονιστικοί έλεγχοι που μπορούν να διαλευκάνουν τέτοιες υποψίες. Ολοκληρώνοντας, σε περίπτωση κύησης μετά από αφαίρεση τοιχωματικών ινομυωμάτων - ανεξαρτήτως της μεθόδου αφαίρεσης - συνιστούμε την καισαρική τομή ως την ασφαλέστερη μέθοδο τοκετού.

Γεώργιος Πιστοφίδης, MB. BS. FRCOG, Χειρουργός Γυναικολόγος

 

 

icon-newsletter

Newsletter

icon-testimonials

Η Εμπειρία σας

Μοιραστείτε την εμπειρία που είχατε μαζί μας.

icon-testimonials-writeΓράψτε την εμπειρία σας

icon-testimonials-readΔιαβάστε τις εμπειρίες των άλλων

Διαγνωστική & Θεραπευτική Γυναικολογία

facebook-iconyoutube-icon

Όροι χρήσης | Site map

Copyright © 2015

 

Επικοινωνία

Νίκης 38 (Νέα Φιλοθέη)
151 23 Μαρούσι
Τ:210.68.56.290
F:210.68.56.291
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
www.athens-gynecology.gr