Ας μιλήσουμε για VBAC (Vaginal Birth After Cesarian Section)

Τα δύο τελευταία χρόνια γίνεται μια μεγάλη προσπάθεια από τους επαγγελματίες υγείας στην μαιευτική πρακτική να μειωθούν τα αυξανόμενα ποσοστά των καισαρικών τομών παγκοσμίως. Το δυτικό ημισφαίριο κατέχει κυρίως την πρωτοκαθεδρία με προφανείς τους παράγοντες που επηρεάζουν την τάση αυτή αφού οι οικονομικοκοινωνικές συνθήκες των αναπτυγμένων χωρών επιτρέπουν την ιατρικοποιήση του τοκετού.

Τα ποσοστά γεννήσεων με καισαρική τομή καταδεικνύουν την τάση που έχει ήδη διαμορφωθεί και αναφέρεται ως "κουλτούρα καισαρικών τομών". Συγκεκριμένα 23% στην Ευρώπη, 35,6 % στην Αμερική, 24,1% στις χώρες του δυτικού Ειρηνικού, 3,8% στην Αφρική, 8,8% στην νοτιοανατολική Ασία. Στην Ελλάδα εμφανίζεται υψηλότερο ποσοστό καθώς το 40% των γεννήσεων στα δημόσια και το 65% στα ιδιωτικά μαιευτήρια εκτελούνται με καισαρική τομή.

Στον αντίποδα όμως η δυνατότητα να παρέχεται ιατρική επίβλεψη στην κύηση έχει μειώσει σημαντικά τα ποσοστά μητρικής θνησιμότητας τα οποία φτάνουν σε 1060/100.000 τοκετούς στην Αφρική, 13,1/100.000 στην Μ. Βρετανία, 1/10.600 στην Γερμανία, 1/18.200 στην Αυστρία, 1/20.300 στην Ιταλία και τέλος 1/25.500 στην Ελλάδα, με το 99% αυτών όλων παγκόσμια να συντελείται κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική.

Είναι φανερό, επομένως, ότι η ιατρική φροντίδα έχει ωφελήσει την πορεία της μαίευσης και έχει δημιουργήσει αίσθημα απόλυτης ασφάλειας για την μητέρα και το παιδί. Στον αντίποδα όμως και παράλληλα με το ευνοϊκό αποτέλεσμα, δημιουργούνται πάντα και τα σημεία υπέρβασης της ιατρικής παρέμβασης, με συνέπεια να εμφανίζεται μια αυξητική ροπή των μαιευτήρων προς την ασφαλή για αυτούς μέθοδο και να επιλέγουν την καισαρική τομή ως την πλέον ελεγχόμενη πρακτική μαίευσης. Ουδείς αμφισβητεί την ιδανικότητα της χειρουργικής μεθόδου περάτωσης του τοκετού αλλά όπου και όταν συντρέχουν οι απόλυτες ενδείξεις για αυτήν οι οποίες, βάση του παγκόσμιου οργανισμού υγείας, δεν ξεπερνούν στατιστικά το 10 έως 15% στον σύνολο των τοκετών. Παρακάτω αναφέρω επιγραμματικά τις ενδείξεις α) παθολογικές καταστάσεις της υγείας της κυοφορούσας β) ανώμαλες θέσεις ή προβολές του εμβρύου γ) πολύδυμες κυήσεις δ) προηγούμενες χειρουργικές παρεμβάσεις στην μήτρα ε) παθολογικές καταστάσεις που αναφέρονται στο έμβρυο ζ) αδυναμία εξέλιξης του φυσιολογικού τοκετού

Όλα τα παραπάνω αποτελούν τις συνθήκες κατά τις οποίες οποιαδήποτε γυναίκα σε όποιο σημείο του πλανήτη και αν κατοικεί, οποιασδήποτε φυλής, θρησκευτικής αντίληψης, κοινωνικής θέσης και αν κατέχει, οφείλει το σύστημα υγείας να της παρέχει την άμεση περάτωση του τοκετού με καισαρική τομή με στόχο την επιτυχή έκβαση της κύησης, δηλαδή, το δίπολο μητέρα - νεογνό να χαίρουν άκρας υγείας. Δυστυχώς όμως αυτό το δικαίωμα και η δυνατότητα μαζί υπεραπλουστεύονται από την ιατρική απόφαση και, πολλές φορές ίσως και δυσανάλογα αρκετές, μετατρέπονται σε οριστική λύση ακόμα και στις περιπτώσεις εκείνες που δεν συντρέχουν οι απόλυτες ενδείξεις.

Το παράλογο ποσοστό των καισαρικών τομών στην Ελλάδα οφείλεται σε αυτήν την υπέρβαση των ενδείξεων και την επιβολή των "σχετικών" λόγων για την διενέργεια τους. Παρακάτω παραθέτω τις πιο συχνές αιτίες που αναφέρουν οι γυναίκες οι οποίες υποβλήθηκαν σε καισαρική τομή παρά την αρχική τους επιλογή για την φυσική οδό τοκετού. Αξίζει να αναφερθεί σε αυτό το σημείο ότι σε αυτά τα αυξημένα ποσοστά των κ.τ περιέχονται και οι επιλεκτικές οι οποίες λαμβάνουν χώρα επειδή είναι απλά και μόνο η επιλογή της ίδιας της γυναίκας.

Οι ενδείξεις αναγράφονται όπως ακριβώς μεταφέρονται από τις ίδιες τις γυναίκες οι οποίες σε ένα μεγάλο ποσοστό δεν γνωρίζουν τον ακριβή επιστημονικό λόγο για τον οποίο κλήθηκαν να υποβληθούν σε καισαρική τομή. α) μεγάλο μέγεθος εμβρύου β) μικρό μέγεθος εμβρύου γ) περιτύλιξη ομφαλίου λώρου γύρω από τον αυχένα του εμβρύου δ) στάση κεφαλής του εμβρύου ψηλά σε σχέση με την λεκάνη της κυοφορούσας ε) λίγο αμνιακό υγρό ζ) ηλικία της γυναίκας άνω των 38 ετών η) εξωσωματική γονιμοποίηση σε μονήρης κύηση θ) μακρύς τράχηλος από τις 37 εβδομάδες και μετά ι) επιπτώσεις του φυσιολογικού τοκετού στο πυελικό πάτωμα οι οποίες δραματοποιούνται δυσανάλογα κ) πρόκληση τοκετού η οποία δεν εξελίσσεται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που επιθυμούν οι επαγγελματίες υγείας λ) αιφνιδιαστική πτώση παλμών εμβρύου κατά την πρόκληση τοκετού με χρήση φαρμάκων μ) ψυχολογική εξάντληση της γυναίκας για την αναμονή της φυσικής έναρξης του τοκετού.

Όπως γίνεται φανερό οι αιτίες είναι έωλες, επιφανειακές, άστοχες και επιστημονικά αβάσιμες όταν στόχο μόνο έχουν να πείσουν την γυναίκα να ακολουθήσει την χειρουργική μέθοδο παρά την ανύπαρκτη αναγκαιότητα. Δεδομένων όλων των παραπάνω γίνεται φανερό το γεγονός της απογοήτευσης των γυναικών που ενώ επιθυμούσαν την φυσική οδό, μέσω των ανασφαλειών τους και της εμπιστοσύνης που χάρισαν στον επαγγελματία υγείας που της ανέλαβε, οδηγήθηκαν άνευ σοβαρών λόγων σε μια επεμβατική διαδικασία η οποία τους στέρησε την εμπειρία του τοκετού. Είναι αυτές οι γυναίκες που αναζητούν πάση θυσία την εκτέλεση του κολπικού τοκετού στην δεύτερη ευκαιρία που τους δίνει η φύση.

Δυστυχώς όμως στην δεύτερη κύηση φέρουν έναν επιβαρυντικό παράγοντα που είναι η προηγηθείσα τομή στην μήτρα τους, στην θέση της οποίας υπάρχει μια ουλή, μια λύση της συνέχειας των μυϊκών ινών της μήτρας, σημείο το οποίο μπορεί να διαρραγεί κατά το στάδιο των συστολών της μήτρας στην διάρκεια του τοκετού. Το ποσοστό ρήξης της μήτρας κατά την διαδικασία vbac (vaginal birth after cesarian section, εκτέλεση τοκετού μετά από ιστορικό καισαρικής τομής) ανέρχεται στο ποσοστό 3/1000. Το ποσοστό αν και ακούγεται εξαιρετικά χαμηλό είναι υπαρκτό και ουδείς μπορεί να γνωρίζει ποια γυναίκα και κάτω από ποιες συνθήκες θα παρουσιάσει αυτή την επικίνδυνη για αυτήν και το έμβρυο της επιπλοκή.

Συμπερασματικά, γίνεται πασιφανές ότι η προσπάθεια για την εκτέλεση ενός φυσιολογικού τοκετού στην πρώτη κύηση για κάθε γυναίκα, καταλήγει να γίνεται επιτακτική και αναγκαία για την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών με αυτονόητη την υπηρέτηση όλων των απαραίτητων συνθηκών για την περάτωση του. Η εύκολη και άνευ σοβαρών και βάσιμων ενδείξεων σε μια πρώτη καισαρική τομή θα πρέπει να αποφεύγεται ρητά. Ένας σημαντικός παράγοντας για την κατάληξη σε έναν ασφαλή φυσιολογικό τοκετό είναι πάντα η άρνηση της πρόωρης πρόκλησης τοκετού εφόσον η κύηση διαθέτει όλους τους ασφαλείς παράγοντες για την συνέχιση της και την αναμονή μιας φυσικής έναρξης, η οποία θα οδηγήσει σε λιγότερες παρεμβατικές επιλογές από τους επαγγελματίες υγείας.

Κυριακή Μαντζακίδου, Mαία